دسته: ادبیات یاد و یادمان

چطور یک بیت شعر فارسی از کودکی تا بزرگسالی با ما می‌ماند و مثل لنگر حافظه، لحظه‌ها را در ذهن و احساس ما ثبت و زنده می‌کند؟

رمان‌های دست‌به‌دست فقط داستان نیستند؛ شیءهایی‌اند با جلد فرسوده و حاشیه‌نویسی که پیوندهای ناگفته نسل‌ها را در خود حمل می‌کنند.

در «ادبیات آپارتمانی» صحنه‌ی داستان از کوچه‌ی خاکی و حیاط مشترک به آسانسور، بالکن کوچک و پنجره‌های رو به برج منتقل شده است؛ این جابه‌جایی چه تغییری در تنهایی، همسایگی و خاطره‌سازی ایرانی‌ها ایجاد کرده است؟

کتاب‌فروشی‌های مستقل فقط محل فروش کتاب نیستند؛ هرکدام تکه‌ای از حافظه فرهنگی شهرند. در این یادداشت از ویترین کوچک تا مشتری ثابت، روایت می‌کنیم چرا خاموش‌شدن یک کتاب‌فروشی محلی شبیه پاک‌شدن بخشی از خاطره جمعی است.

در این جستار از «زبان نوستالژی» می‌گوییم؛ واژه‌ها و تکیه‌کلام‌هایی مثل «جان‌دلم» و «الهی قربونت برم» که از خانه مادربزرگ آمده‌اند و با شنیدنشان، بوی چای عصرانه، رادیو و سفره قدیمی در حافظه نسلی ما زنده می‌شود.

در این جستار به حیاط‌های قدیمی، کوچه‌های خاکی و عصرهای تابستانی شهرهای کوچک ایران سر می‌زنیم؛ جایی که ادبیات شهرهای کم‌صدا، حافظه‌ای برای مقاومت در برابر فراموشی و شتاب شهرهای بزرگ می‌سازد.

چرا دوبیتی‌ها، لالایی‌ها و ترانه‌های محلی ساده‌تر از شعرهای پیچیده در حافظه ما می‌مانند؟ در این جستار احساسی–تحلیلی، سادگی را به‌عنوان فشرده‌سازی تجربه عمیق و کد عاطفی جمعی نسل‌ها می‌خوانیم.

چرا دست‌خط پدر و یادداشت‌های کاغذی هنوز از طولانی‌ترین چت‌های پیام‌رسان صمیمی‌ترند؟ در این یادداشت از بوی کاغذ، فشار قلم، لکه چای و حافظه جمعی می‌گوییم و سرنوشت دست‌خط را در عصر اسکرین جست‌وجو می‌کنیم.

بازگشت نویسنده به شهر و محله کودکی فقط سفر به گذشته نیست؛ لحظه‌ای است که می‌فهمیم مکان، یکی از شخصیت‌های اصلی هر روایت است و می‌تواند خاطرات ما را بازنویسی کند.

قصه‌های مدرسه و انشا؛ از بوی دفتر نو تا فایل ورد. در این یادداشت، مانى فرهام از انشاهایی می‌گوید که در آن‌ها اولین‌بار «خودمان» را نوشتیم و مدرسه را به کارگاه خاطره‌سازی و خودآگاهی تبدیل کردیم.